Kedi Yolu

Kedi yolu, çatı üzerinde bakım personelinin güvenle yürüdüğü sabit ve dar geçiş hattıdır. Bu sayfada konuyu çatı örtüsünün ömrü açısından ele alıyoruz: çatıya basan her ayak sacı bir miktar ezer ve bu hasar yıllar içinde birikerek sızıntıya dönüşür.

Çatıya basmak neden hasar verir?

Trapez ve kenet örtüde sac kalınlığı 0,40–0,70 mm arasındadır. Bu sac, yayılı yükü (kar, rüzgâr) taşımak üzere hesaplanır; 80 kilogramlık bir kişinin ayağının altındaki birkaç santimetrekarelik alan ise noktasal yüktür. Hadve tepesine basıldığında hadve çöker ve bir daha eski biçimine dönmez. Çöken bölgede suyun akış hattı bozulur, su birikir; biriken su ilk vida deliğinde ya da bindirmede içeri girer.

Doğru basma noktası nerede?

Zorunlu hâllerde, örtü üzerinde yalnız aşık hizasına basılır — yani altında taşıyıcı olan çizgiye. Aşık hattı dışarıdan vida sıralarından okunur. Hadve tabanına (iki hadve arasındaki düz yüzeye) basmak, hadve tepesine basmaktan daha az zararlıdır ama yine de iz bırakır. Metal kiremit örtüde ise yalnız basamak hizasına basılır; basamak boşluğuna basıldığında desen kalıcı olarak ezilir.

Kedi yolu ne zaman yatırıma değer?

Basit bir ölçüt: çatıya yılda kaç kez çıkılıyor? Yılda bir-iki kez çıkılan, üzerinde ekipman bulunmayan bir depo çatısında sabit hat gerekmez; dikkatli yürüme ve geçici platform yeterlidir. Çatıda klima santrali, baca, havalandırma ya da güneş paneli varsa trafik aylıktır ve birkaç yıl içinde örtüde görünür ezilme başlar. Bu durumda kedi yolunun maliyeti, tek bir sızıntı onarımının (tespit + iskele + işçilik) altında kalır.

Güzergâh çatı planına göre çizilir

Güzergâhın iki kuralı vardır: çatıya çıkış noktasından başlar ve bütün bakım noktalarına uğrar; mümkün olduğunca aşık hattını takip eder. Aşık hattını takip etmek iki kazanç sağlar — ayaklar taşıyıcıya doğrudan oturur ve örtüde açılan delik sayısı en aza iner. Mahya boyunca uzanan bir omurga ile ekipmanlara giden kısa kollar, çoğu çatıda en ekonomik düzendir.

Ayak detayı: sızıntının çıktığı yer

Kedi yolunun örtüyle tek teması ayaklardır ve sızıntılar hemen her zaman burada başlar. Doğru detay şudur: ayak plakası hadve tepesine oturur, cıvata hadve tepesinden geçerek aşığa girer, geçiş su geçirmez manşonla kapatılır ve çevresi poliüretan mastikle sızdırmaz hâle getirilir. Hadve tabanından — yani suyun aktığı kanaldan — geçen bir cıvata, ne kadar mastiklenirse mastiklensin er geç sızdırır.

Öğe	Ölçü	Çatı açısından not
Yürüme genişliği	500 – 800 mm	Genişledikçe ayak sayısı ve delik artar
Ayak aralığı	1,2 – 1,5 m	Aşık aralığının katı seçilmeli
Örtüden yükseklik	en az 150 mm	Altı süpürülebilmeli, su akışı kesilmemeli
Korkuluk	1100 mm	Eğim %20 üstünde her iki tarafta
Süpürgelik	100 mm	Düşen alet örtüye çarpmasın

Kar ve buz

Kedi yolu, çatıdaki kar akışının önüne dik bir engel oluşturur. Kar yükü yüksek bölgelerde hat, kar hareketini engellemeyecek biçimde konumlandırılmalı ya da altından kar geçişine izin verecek yükseklikte kurulmalıdır. Çatı eteğine paralel uzanan, örtüye yakın bir hat, arkasında kar birikmesine ve o bölgede aşırı yüke yol açar.

Sık sorulan sorular

Kedi yolu olmadan çatıda nasıl yürünmeli?

Yük dağıtan geçici bir yürüme tahtası (en az 40 × 200 cm) kullanılır ve tahta aşık hizasına konur. Doğrudan sac üzerine basılmaz. Islak ve karlı örtüde hiçbir koşulda yürünmez; metal yüzey son derece kaygandır.

Kedi yolu mevcut çatıya sonradan eklenebilir mi?

Eklenebilir. Önce aşık aralığı ve konumu ölçülür, ayaklar bu hatta denk getirilir. Örtü tipine göre ayak plakası farklıdır: trapezde hadve tepesine oturan plaka, kenet çatıda kenet hattına kelepçelenen ve örtüyü hiç delmeyen ayak kullanılır.

Kenet çatıda kedi yolu örtüyü delmeden kurulabilir mi?

Evet, kenet çatının en güçlü yanlarından biri budur: ayaklar kenet hattına kelepçeyle tutturulur, sacda delik açılmaz. Bu durumda yük kenetler üzerinden taşıyıcıya aktarılır ve sızdırma noktası hiç oluşmaz.